Xana DNS I Yini?
Nkarhi wun’wana ni wun’wana loko u pfula webusayiti, vukorhokeri bya swikombo lebyi nga vonakiki byi hundzuluxela vito leri u ri thayipile ri va nomboro leyi khompyuta ya wena yi nga yi fikelelaka. Hi leyi ndlela leyi Domain Name System yi tirhaka ha yona — na ndlela yo hlaya leswi yi swi kandziyisaka mayelana na domain yin’wana na yin’wana.
Buku ya riqingho ya inthanete
Tikhompyuta a ti pfuli hi mavito — ti hlanganisa na Tiadirese ta IP. DNS, ku nga Sisiteme ya Mavito ya Domain, i xikombo lexi hangalasiweke lexi mepeka mavito lama nga rivalekiki ku fana na example.com eka tinomboro teto. Yi tumbuluxiwile hi 1983 kahle-kahle hikuva fayili yin’we ya host ya internet yo sungula eStanford a yi sungula ku nga koteki ku yi hlayisa.
Swilo swimbirhi swi endla leswaku DNS yi hlamarisa: yi hlamarisa ku hangalasiwa (ku hava muchini wun’we lowu tivaka hinkwaswo), naswona wu tano cached hinkwako-nkwako (tinhlamulo ti tsundzukiwa nkarhinyana, hikwalaho ku languta swi hatlisa). Swihlawulekisi leswi haswimbirhi swi vumba ndlela leyi fambiselo ri tikhomaka ha yona siku na siku.
Leswi humelelaka hi nkarhi wa ku langutiwa ka DNS
Loko browser ya wena yi kombela webusayiti, nxaxamelo wa tisevha ta DNS wu tirhisana hi timilisekondi ti nga ri tingani:
# 1. Xitirhisiwa xa wena xi vutisa xitlhantlho xa xona lexi hleriweke (hakanyingi i ISP ya wena, kumbe 8.8.8.8 / 1.1.1.1) . # 2. Mutlhantlhisi, loko a nga ri na nhlamulo leyi hlayisiweke, u famba hi xiyimo xa le henhla: # tisevha ta timitsu → tisevha ta ".com" → tisevha ta mavito ya xikombiso.com hi yoxe # 3. Sevha ya vulawuri ya domain yi hlamula hi tirhekhodo ta xiviri # 4. Mutlhantlhisi u hlayisa nhlamulo ya TTL ya rhekhodo ivi a ku hlamula
Hop yo hetelela — sevha leyi vulavulaka hi domain hi yoxe — hi yona leyi tirhekhodo ta NS (laha hansi) ti kombetelaka eka yona. Hinkwaswo leswi nga ehenhla ka yona i ku rhumeriwa ntsena.
Tinxaka ta rhekhodo leti nga ta nkoka
Zoni ya DNS ya domain i database leyintsongo ya tirhekhodo leti thayipiweke. Lava hi vona lava u nga ta hlangana na vona hakunene:
| Muxaka | Leswi yi swi endlaka | Xikombiso |
|---|---|---|
| A | Mepa vito eka adirese ya IPv4 | example.com → 93.184.216.34 |
| AAAA | Mepa vito eka adirese ya IPv6 | example.com → 2606:2800::2201 |
| CNAME | Alias: u kombetela vito eka vito rin’wana | www.example.com → example.com |
| MX | Tisevha ta poso leti amukelaka email ya domain | 10 aspmx.l.google.com |
| TXT | Tsalwa ra mahala: SPF anti-spam, DKIM, vumbhoni bya vun’wini | "v=spf1 -all" |
| NS | Tisevha ta mavito leti nga na vulawuri ta zoni | ns1.examplehost.com |
| CAA | Hi vahi valawuri va switifikheti lava nga humesaka switifikheti swa TLS | 0 issue "letsencrypt.org" |
| SOA | Metadata ya zoni: sevha ya le henhla, vuhlanganisi, minkarhi ya ku hlayisa | ns1. dns-admin. … |
| PTR | Ku tlhelela endzhaku: ku mepe IP endzhaku eka vito ra host | 8.8.8.8 → dns.google |
Swilo swimbirhi swo hlamarisa swi fanele ku tiviwa: CNAME i a swi pfumeleriwi eka rimitsu ra domain (hi yona mhaka example.com yi tirhisa tirhekhodo ta A/AAAA hi ku kongoma), na domain na MX "0 ." yi na a null MX — ndlela ya vomu yo vula leswaku "domaine leyi yi rhumela email kambe a yi amukeli yin'we".
Caching, TTL na ku hangalasiwa
Rhekhodo yin’wana na yin’wana yi rhwala a TTL (nkarhi wo hanya) . — nhlayo ya tisekoni leti vahlamuri va nga ha tirhisaka nhlamulo nakambe va nga si vutisa nakambe. TTL ya 3600-second yi vula ku fika eka awara ya caching emisaveni hinkwayo; TTL ya 60 wa tisekoni swi vula leswaku ku cinca ku humelela ehansi ka minete.
Leswi hi leswi vanhu va vulaka swona hi "DNS propagation": a ku na vuhaxi bya ku cinca, ntsena ti cache ti hela hi rivilo ra tona. Loko ku nga si rhurha loku kunguhatiweke, rhengu ra xikhale i ku hunguta TTL ka ha ri emahlweni, u endla ku cinca, u yi hlalela yi fika yi fika hinkwako-nkwako hi ku hatlisa, ivi u tlakusa TTL nakambe leswaku u tiphina hi ku hlayisa.
Xitsundzuxo xo lulamisa swiphiqo: loko sayiti yi layicha eka van’wana kambe ku nga ri eka wena, muhlahluvi wa wena wa laha kaya a nga ha khoma nhlamulo ya khale leyi hlayisiweke. Ku cinca xitirhisiwa xa wena eka 1.1.1.1 kumbe ku hlantswa cache ya DNS hi ntolovelo swa xi lulamisa.
Languta DNS ya domain yihi na yihi hi wexe
A wu lavi switirhisiwa swa layini ya swileriso — switirhisiwa swa hina swa browser swi vutisa swintshuxo swa Google na Cloudflare swi hanya:
- Xikambelo xa DNS — koka muxaka wun’wana ni wun’wana wa rhekhodo ya domain yihi na yihi hi ku tikhoma kan’we.
- Domain ku ya eka IP — vona ntsena tiadirese leti domain yi kombetelaka eka tona, na vuxokoxoko bya ku rhurhela.
- Ku tlherisela endzhaku ku langutiwa ka IP — rhekhodo ya PTR: i vito ra host rihi leri IP yi hlamulaka eka rona.
Dyondza swo tala
- Xana u lava ku tiva hi tinomboro leti nga eka tlhelo lerin’wana? Hlaya leswaku IP adirese i yini kumbe ku IPv4 vs IPv6 ku pimanisiwa.
- Ku lavisisa ndhuma ya IP? Vona leswi IP blacklists nkongomiso.
Swivutiso swa DNS
Xana DNS i yini hi marito yo olova?
DNS (Domain Name System) i buku ya tifoyini ya inthanete: yi hundzuluxela mavito lawa u nga ma thayipaka, ku fana na example.com, eka tiadirese ta IP leti tikhompyuta ti hlanganisaka na tona hakunene. Handle ka yona, a wu ta boheka ku nhlokohata tiadirese ta tinomboro ta webusayiti yin’wana ni yin’wana.
Hi tihi tiadirese ta 8.8.8.8 na 1.1.1.1?
I swintshuxo swa DNS swa mani na mani leswi fambisiwaka hi Google na Cloudflare. ISP ya wena yi tirhisa yin’we hi ku tiyimisela, kambe un’wana na un’wana a nga vutisa leti ta mani na mani ematshan’wini ya tona — ti ntshunxekile, ti hatlisa naswona hakanyingi ti hatlisa ku teka ku cinca ka DNS. Switirhisiwa swa hina swa DNS swi vutisa havumbirhi bya swona hi ku tirhisa DNS-over-HTTPS leyi pfaleriweke.
Xana ku cinca ka DNS ku teka nkarhi wo tanihi kwihi ku tirha hinkwako-nkwako?
Loko ntsena TTL ya khale ya rhekhodo (nkarhi wo hanya). Vahlantswi va hlayisa tinhlamulo eka nkarhi wa TTL — tisekoni ku ya eka masiku — kutani endzhaku ka loko u hlela rhekhodo, vahlantswi emisaveni hinkwayo va tshama va ri karhi va tirhela nhlamulo ya khale ku kondza khopi ya vona leyi hlayisiweke yi hela. Ehlisa TTL emahlweni ka ku cinca loku kunguhatiweke ku endla leswaku ku cinca ku hatlisa.
Hi kwihi ku hambana exikarhi ka DNS na adirese ya IP?
IP adirese i nomboro leyi kombisaka xitirhisiwa eka inthanete; DNS i sisiteme leyi mepaka mavito ya tidomeni lama nga rivalekiki eka tinomboro teto. Domain i vito, IP i ndhawu yo ya eka yona, naswona DNS i vuhundzuluxi exikarhi ka vona.